Aanzicht
Van wapperende handen naar 3D-modellen
Nieuwe technologie biedt duidelijkere kijk op schisis
Hoe geef je ouders een duidelijke uitleg over schisis? Verpleegkundig specialist Mariska van Veen-van der Hoek zocht ander voorlichtingsmateriaal dan tekeningen en een 2D-model. Vier enthousiaste studenten gingen de uitdaging aan en ontwikkelden nieuw materiaal met behulp van de 3D-printer. Justin van der Hooft sprak met de studenten, hun coach Charlotte Jansen en met Mariska.
Tekst: Justin van der Hooft
Foto’s en illustraties: Charlotte Jansen, Marije Schaap, Laura Thijs, Mariska van Veen-van der Hoek
In de meeste biologielokalen hangt wel een poster aan de muur met daarop ons hoofd. Je ziet onze huid, spieren en bloedvaten. En als je goed kijkt, zit daar natuurlijk alles op en aan. Een schisis is daarop niet te zien en dat is nu precies wat Mariska van Veen-van der Hoek tijdens haar werk zo mist. Mariska is werkzaam als verpleegkundig specialist in het schisisteam in het Erasmus Medisch Centrum-Sophia kinderziekenhuis in Rotterdam. Binnen het schisisteam is ze het aanspreekpunt voor ouders van kinderen met een schisis. Tijdens medische consulten moet ze nu regelmatig met haar handen wapperen in een poging om de werking van het gehemelte beeldend uit te leggen en de verschillende vormen van schisis en de behandelingen toe te lichten. Vier studenten zijn de uitdaging aangegaan om duidelijker voorlichtingsmateriaal te ontwikkelen met behulp van relatief nieuw beschikbare technologie: de 3D-printer.
Vanuit Schisis Nederland ontmoet ik alle betrokkenen online via beeldbellen. Ik ben benieuwd naar hun motivatie voor het project en de uitkomsten ervan. Als iedereen er klaar voor zit achter het scherm, begint iedereen bijna tegelijkertijd enthousiast te praten, iets wat de sfeer van het gesprek gelijk goed weergeeft.
Het project
Vier studenten – Laura Thijs, Marije Schaap, Mellany Rozenblad (alle drie van Hogeschool Rotterdam) en Ted van der Zanden (Avans Hogeschool Breda)- hebben samen met hun coach Charlotte Jansen van Create4Care besloten Mariska uit de brand te helpen. Hierbij maakten ze gebruik van een relatief nieuw beschikbare technologie: de 3D-printer. Hun opdracht was simpel, aldus Charlotte: “Mariska gelukkig maken!”
Hoe is het project tot stand gekomen? En waar schort het vooral aan bij het huidige voorlichtingsmateriaal over schisis?
Mariska: “Het idee is ontstaan vanwege een aantal tekortkomingen bij het huidige beschikbare voorlichtingsmateriaal tijdens consulten met ouders die een kindje met een schisis verwachten of ouders van een baby met een schisis.” Op dit moment gebruikt Mariska vooral tekeningen en schetsen en het materiaal zoals afgebeeld op de foto in figuur 1 hiernaast: een 2D-model van een normaal hoofd. Maar de impact van een schisis is zo niet direct duidelijk te maken. Zo kan de beweeglijkheid van het zachte gehemelte, het achterste gedeelte van het verhemelte waarin ook de huig zit, het voeden en spreken behoorlijk beïnvloeden. Nu probeert ze heel regelmatig alleen met handbewegingen de werking van het zachte gehemelte in een kindje met een schisis uit te leggen – en dat vraagt dus nogal wat verbeeldingskracht van ouders.
Graag zou Mariska duidelijker willen laten zien wat een schisis is, wat anders is ten opzichte van kindjes zonder schisis, de verschillende vormen van schisis kunnen laten zien en de mogelijke gevolgen voor de voeding en spraak tonen. Zo wil ze de rol van het zachte gehemelte verduidelijken gezien de belangrijke functie bij het praten en slikken. Zo kunnen veel baby’s met een schisis niet goed vacuümzuigen waardoor zij niet met normale spenen overweg kunnen. Mariska: “Door een duidelijkere uitleg en een goed begrip van de situatie, snappen ouders ook beter waarom kinderen met een ander type fles gevoed moeten worden.”
Kennis en praktijk bij zorgtechnologie
Charlotte licht toe dat Create4Care een initiatief is van verpleegkundigen verbonden aan Erasmus MC. Zij willen voor dit soort problemen in de zorg een simpele oplossing zoeken met behulp van nieuwe technieken, waarbij ze nauw samenwerken met de Hogeschool Rotterdam. Toen Mariska haar probleem voorlegde, besloot het team van Create4Care al snel dat dit een mooi project voor de onderwijsminor Zorgtechnologie zou zijn.
Waarom hebben jullie dit project gekozen?
De vier studenten hebben ieder zo hun eigen motivatie en brengen ook verschillende achtergronden met zich mee – iets wat het project zeker goed heeft gedaan. Laura: “Ik wil graag iets nieuws ontwikkelen en leren in 3D te tekenen.” Niet alle studenten waren goed bekend met wat een schisis is voordat ze aan het project begonnen. Voor Ted lag dit anders – zij heeft een kennis met een schisis die zij al van jongs af aan kent en door dit project besefte ze hoe weinig ze eigenlijk van schisis afwist.
Jullie hebben onder ouders een enquête over het gebruik van 3D-modellen gehouden.
Wat hebben jullie hiervan geleerd?
De studenten vertellen dat ze onderzoek hebben gedaan bij de ouders omtrent de wensen rondom voorlichting. Daarin waren ze onder andere benieuwd of die overeen zouden komen met de wensen en ideeën van Mariska. Marije: “We hebben een vragenlijst uitgezet op drie Facebookgroepen met ouders van kinderen met een schisis en de website van Schisis Nederland, waarop 46 ouders hebben gereageerd. Hoewel de uitkomst daarvan op veel vlakken erg divers was, konden we wel concluderen dat ouders graag nieuwer, beter, en ander voorlichtingsmateriaal zouden zien bijvoorbeeld via 3D-modellen om zo duidelijkere uitleg te krijgen.”
Tekenen van een gezicht in 3D op de computer
Hoe hebben jullie het gebruik van de 3D-printer ervaren?
Veel huidige 3D-modellen komen uit een 3D-printer die aan de hand van een tekening een figuur in drie dimensies (3D) uit kan printen. Hiervoor kunnen verschillende materialen gebruikt worden. Marije laat enthousiast het tekenprogramma op haar computer zien dat ze in het praktijkgedeelte van het project gebruikt hebben om hun modellen mee te tekenen. Een bestaand 3D-model met hoofd en schouders is aangepast om daarop en daarin een schisis te kunnen laten zien. Dat je hierbij soms wel voor lastige keuzes komt te staan, licht Marije toe: “Om het model lichaamsecht te maken, zouden er gaten moeten komen in de bovenkaak, maar dat staat erg vreemd. Daarom hebben we toch besloten de onderkaak niet helemaal levensecht te maken om op die manier de bovenkaak er beter uit te laten zien.” De studenten vonden het mooi om te zien hoe de uiteindelijke prototypes uit de 3D-printer kwamen rollen (zie foto in figuur 2 hierboven).
Uiteindelijk hebben de studenten in samenspraak met Mariska en Charlotte besloten om twee prototypes 3D-modellen te maken, voorlopers voor echte 3D-modellen: een vooraanzicht en een dwarsdoorsnede (zie figuur 3 hieronder). Ted: “Mariska wilde heel graag kunnen laten zien hoe je bij een open gehemelte direct tegen het neustussenschot aankijkt en hoe je vanaf de zijkant goed kan zien dat het gehemelte samen met het zachte gehemelte beweegt.” Dat allemaal combineren in één model bleek te complex. De tijdslijnen van huidig voorlichtingsmateriaal naar de uiteindelijke 3D-modellen die ontwikkeld zijn in dit project, zijn in figuur 3 hieronder afgebeeld.
Een menselijk lichaam is niet plat: van verbeelding naar werkelijkheid
Wat zijn de voor- en nadelen van het gebruik van een 3D-model bij een medisch consult?
Mellany: “Een in 3D-geprint model is makkelijk opnieuw te maken en verder aan te passen. Ook hoef je veel minder echte modellen te gieten of te maken aangezien veel besluiten al op basis van de tekeningen genomen kunnen worden, bijvoorbeeld door te zien of het model nog altijd ruimtelijk in elkaar past.” Marije vat nog een belangrijk voorbeeld goed samen: “Een menselijk lichaam is niet plat.” Ouders hebben vaak (veel) verbeeldingsvermogen nodig om de uitleg over de schisis te kunnen volgen en het is fijn dat wanneer mensen hier moeite mee hebben, er meer en betere materialen zijn om hen uitleg te kunnen geven. En Mariska vult aan dat je in een echte baby niet goed naar binnen kan kijken, terwijl je daar met een 3D-model wel de kans toe krijgt.
Een mogelijk nadeel is dat een levensecht model af kan schrikken, net als levensechte foto’s dat kunnen doen. De studenten vertellen dat ze hier wel rekening mee hebben gehouden: zo zijn de ogen gesloten zodat het model je niet ‘aanstaart’ en is een heel hoofd minder eng dan een gedeeltelijk hoofd. Ook vertelt Charlotte dat ze diverse kleuren en texturen hebben bekeken en dat ze zijn uitgekomen op iets wat er ‘zacht’ uitziet.
Van prototype naar gebruik bij medisch consult
Wat is de toekomst van deze prototype 3D-modellen?
De studenten vertellen dat hun hieronder afgebeelde prototype 3D-modellen (figuur 4), voorlopers van echt bruikbare 3D-modellen, nu één type schisis verbeeldt (een enkelzijdige lip-kaak en gehemeltespleet aan de linkerzijde) en dat het kunnen verbeelden van meerdere soorten schisis de voorlichting verder zal helpen. Charlotte: “De prototype 3D-modellen die de studenten gemaakt hebben krijgen zeker een vervolg. Bij Create4Care zullen ze als inspiratiebron dienen voor een kunstenares die inmiddels is ingehuurd om er de eerste bruikbare 3D-modellen van te ontwikkelen.” Mariska: “Ik kijk ernaar uit om die te gebruiken tijdens mijn consulten.” Zo kan ze het zachte gehemelte aanwijzen en laten bewegen in plaats van met haar handen te wapperen. En als dat naar tevredenheid van zowel de ouders als Mariska gaat, biedt de 3D-printer technologie de mogelijkheid om later op makkelijke wijze meerdere modellen uit te printen voor andere schisisteams.
Figuur 4: De prototype 3D-modellen van de studenten met boven het vooraanzicht met de verschillende losse onderdelen die in en uit het model geschoven kunnen worden. Onderin links opnieuw het vooraanzicht maar nu compleet, en aan de rechterkant de dwarsdoorsnede van beide zijden.
Meer weten?
Namens Schisis Nederland wil ik de betrokkenen nogmaals bedanken voor hun enthousiaste verhalen. Ik ben zeker geïnteresseerd geraakt om dit project nog verder te volgen.
Wil jij ook op de hoogte blijven van hoe de schisis 3D-modellen zich gaan ontwikkelen?
Volg dan Create4Care via Instagram of LinkedIn of bekijk hun website. Daar vind je ook informatie over andere projecten waarin voor het ziekenhuis nieuwe technologieën simpele oplossingen voor alledaagse problemen in de zorg kunnen brengen.
-
Nieuwe technologie biedt duidelijkere kijk op schisis (copy)
Vorige pagina
Warning: Undefined array key -1 in /var/hpwsites/u_twindigital_html/website/html/webroot/magazine.schisisnederland.nl/wp-content/plugins/diziner-core/lib/TwinDigital/Diziner/Core/Post.php on line 991
-
Nieuwe technologie biedt duidelijkere kijk op schisis (copy)
Volgende pagina
Warning: Undefined array key 0 in /var/hpwsites/u_twindigital_html/website/html/webroot/magazine.schisisnederland.nl/wp-content/plugins/diziner-core/lib/TwinDigital/Diziner/Core/Post.php on line 954
Contact
Telefoon
(073) 22 00 485
E-mail
info@schisisnederland.nl
Bezoek- en postadres
Hambakenwetering 15
5231 DD ‘s-Hertogenbosch
Over ons
Schisis Nederland is dé vereniging van en voor ouders van kinderen met een schisis, jongeren en volwassenen met een schisis. Schisis Nederland is er ook voor mensen met Stickler of Pierre Robin. Schisis Nederland staat voor betrouwbare informatie, belangenbehartiging en het organiseren van lotgenotencontact.
Nieuwsbrief
De nieuwsbrief van Schisis Nederland verschijnt twee keer per jaar en is voor leden en niet-leden.
Online magazine
Het online magazine van Schisis Nederland verschijnt twee keer per jaar en is exclusief voor leden.
Colofon
Redactie: Meike Budding, Justin van der Hooft, Marieke te Rijdt, Ivonne Sleutels, Ingeborg Uitentuis, Romy Verroen, Hedi van der Stouwe, Roel Boer, Marleen Lamé en Marieke Lourens.